Boşanma, evlilik birliğinin mahkeme kararıyla sona ermesidir. Türk Medeni Kanunu boşanmayı sayılı sebeplere bağlamıştır; süreç, eşlerin anlaşıp anlaşmadığına göre iki ayrı yol izler. Aşağıda her iki yolun işleyişini, sürelerini ve boşanmaya bağlı talepleri açıkladık.
Anlaşmalı boşanma nasıl olur?
TMK 166/3 uyarınca anlaşmalı boşanma için üç şart aranır:
- Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması
- Eşlerin birlikte başvurması veya birinin diğerinin davasını kabul etmesi
- Velayet, nafaka, tazminat ve mal paylaşımı konularında yazılı protokolde uzlaşılması
Şartlar sağlandığında dava çoğu zaman tek duruşmada sonuçlanır. Hâkim tarafları bizzat dinler ve protokolü özellikle çocukların menfaati bakımından inceler; uygun görmezse değişiklik ister. Bu nedenle protokolün baştan eksiksiz hazırlanması süreyi doğrudan belirler.
Protokolde yer alması gerekenler: velayetin kimde olacağı, kişisel ilişki günleri, iştirak nafakası tutarı ve artış oranı, yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat, mal rejiminin tasfiyesi, ziynet eşyaları, ev eşyalarının paylaşımı, yargılama giderleri.
Çekişmeli boşanma
Eşler anlaşamadığında dava, kanunda sayılan sebeplerden birine dayandırılır:
- Evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK 166) — uygulamada en sık kullanılan sebep
- Zina (TMK 161)
- Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (TMK 162)
- Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (TMK 163)
- Terk (TMK 164) — en az altı ay ve ihtar şartıyla
- Akıl hastalığı (TMK 165)
Çekişmeli davada tanık beyanları, mesaj ve arama kayıtları, banka hareketleri, sosyal medya içerikleri ve varsa ceza dosyaları delil olarak değerlendirilir. Hukuka aykırı yolla elde edilen deliller kullanılamaz. Yargılama, delil durumuna ve tanık sayısına göre genellikle bir ilâ üç yıl arasında sürer; istinaf aşaması bu süreye eklenir.
Boşanma davası nasıl açılır?
Dava, eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı aydır birlikte oturdukları yer aile mahkemesinde açılır. Dilekçede taraf bilgileri, boşanma sebebi, dayanılan vakıalar, deliller ve talepler yer alır. Dava açılırken tedbir nafakası, çocukla kişisel ilişki ve ortak konutun kullanımı gibi geçici tedbirler de istenebilir.
Nafaka, velayet ve mal paylaşımı
- Tedbir nafakası (TMK 169): dava süresince ödenir, talep olmasa da hâkim resen karar verebilir.
- Yoksulluk nafakası (TMK 175): boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe, kusuru daha ağır olmamak kaydıyla bağlanabilir.
- İştirak nafakası (TMK 182): velayeti almayan eşin çocuğun giderlerine katkısıdır, çocuk ergin olana kadar sürer.
- Velayet: çocuğun üstün yararına göre belirlenir. İdrak çağındaki çocuğun görüşü alınır, gerektiğinde uzman raporu istenir.
- Mal paylaşımı: 1 Ocak 2002’den sonraki evliliklerde yasal rejim edinilmiş mallara katılmadır (TMK 202). Evlilik içinde edinilen mallar kural olarak yarı yarıya paylaşılır; miras ve bağış yoluyla gelenler kişisel mal sayılır. Mal rejimi tasfiyesi boşanma davasından ayrı bir davadır.
Büromuzun çalışma biçimi
Fethiye’deki büromuzda boşanma dosyalarında dava öncesi değerlendirme, anlaşmalı boşanma protokolünün hazırlanması, çekişmeli davada delil ve tanık yönetimi, nafaka–velayet–tazminat talepleri, mal rejimi tasfiyesi ve karar sonrası icra aşamalarında hukuki destek veriyoruz. Her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilir; bu sayfadaki genel bilgi hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Boşanmada mal rejimi tasfiyesi
1 Ocak 2002’den sonra evlenenler için yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır. Tasfiye, boşanma davasından ayrı bir davadır ve boşanmanın kesinleşmesi beklenir. Zamanaşımı, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren on yıldır.
Edinilmiş mal sayılanlar: çalışmanın karşılığı edinilenler, sosyal güvenlik ödemeleri, çalışma gücü kaybı tazminatları, kişisel malların gelirleri. Kişisel mal sayılanlar: evlenmeden önce sahip olunanlar, miras ve bağış yoluyla gelenler, manevi tazminat alacakları, kişisel eşyalar.
Tasfiyede önce her eşin kişisel malları ayrılır, ardından edinilmiş mallardan borçlar düşülür ve kalan artık değerin yarısı diğer eşe katılma alacağı olarak verilir. Bir eş diğerinin katılma alacağını azaltmak amacıyla karşılıksız kazandırma yapmışsa bu değer artık değere eklenir.
Boşanma davasında tanık ve delil
Tanıklar yalnızca dilekçede yer alan somut vakıalar hakkında dinlenir. “Kötü davranıyordu” gibi genel beyanlar hükme esas alınmaz; tanığın olayı bizzat görüp görmediği, tarih ve yer bilgisi sorulur. Duyuma dayalı beyanların değeri sınırlıdır.
Mesaj, arama kaydı, fotoğraf ve sosyal medya içerikleri delil olabilir; ancak hukuka aykırı yolla elde edilmişse kullanılamaz. Eşin telefonuna izinsiz erişmek, gizli kamera yerleştirmek veya konum takibi yapmak yalnızca delilin reddine yol açmaz, ayrıca özel hayatın gizliliğini ihlal suçu oluşturabilir.
Ziynet eşyaları
Düğünde takılan ziynet eşyaları kural olarak kadına ait kişisel mal sayılır; damada takılanlar bakımından da yerleşik uygulama bu yöndedir. İadesi istenirken cinsi, adedi ve gramı ayrı ayrı belirtilmeli, düğün fotoğraf ve videoları ile tanık beyanları delil olarak sunulmalıdır. Bozdurulup ortak ihtiyaç için harcandığı savunması ileri sürülürse bunu ispat yükü savunmayı yapana aittir.