Arabuluculuk, uyuşmazlık yaşayan tarafların bağımsız ve tarafsız bir arabulucu eşliğinde çözüme ulaşmaya çalıştığı yöntemdir. Arabulucu karar vermez; tarafların kendi çözümlerini üretmesini sağlar. Bazı uyuşmazlıklarda arabuluculuğa başvurmak isteğe bağlıyken, bazılarında dava açmanın ön şartıdır.
Dava şartı (zorunlu) arabuluculuk hangi uyuşmazlıklarda uygulanır?
Aşağıdaki uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurmadan açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir:
- İş uyuşmazlıkları (1 Ocak 2018’den itibaren) — işçilik alacakları, kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai, işe iade
- Ticari uyuşmazlıklar (1 Ocak 2019’dan itibaren) — konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri
- Tüketici uyuşmazlıkları (28 Temmuz 2020’den itibaren)
- Kira, komşuluk hukuku ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıkları (1 Eylül 2023’ten itibaren) — kiralanan taşınmazın tahliyesi, kira bedelinin tespiti, paylı mülkiyette ortaklığın giderilmesi
Aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir. Boşanma ve velayet gibi kişinin durumuna ilişkin davalar da tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği konulardan olduğu için arabuluculuk kapsamı dışındadır.
İhtiyari arabuluculuk
Zorunlu olmayan hâllerde de taraflar, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği her türlü özel hukuk uyuşmazlığında arabulucuya başvurabilir. Dava açılmış olsa bile mahkeme tarafları arabuluculuğa teşvik edebilir.
Süreç ve süreler
Başvuru, uyuşmazlık konusuna göre yetkili arabuluculuk bürosuna yapılır. Büro, sicile kayıtlı arabulucular arasından görevlendirme yapar. Arabulucu tarafları davet eder ve ilk toplantıyı düzenler.
- İş uyuşmazlıklarında süreç, görevlendirmeden itibaren üç hafta içinde sonuçlandırılır; zorunlu hâllerde en çok bir hafta uzatılabilir.
- Ticari uyuşmazlıklarda süre altı hafta, en çok iki hafta uzatmalıdır.
- Kira ve komşuluk uyuşmazlıklarında süre üç hafta, en çok bir hafta uzatmalıdır.
Taraflardan biri geçerli mazeret göstermeden ilk toplantıya katılmazsa, sonradan davada kısmen veya tamamen haklı çıksa dahi yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulabilir ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez. Bu nedenle davete katılmamak ciddi bir maliyet doğurur.
Anlaşma belgesinin hukuki değeri
Süreç sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, taraflar ve avukatları ile arabulucu tarafından imzalanmışsa ilam niteliğinde belge sayılır ve doğrudan icraya konulabilir; ayrıca icra edilebilirlik şerhi almaya gerek kalmaz. Bu, arabuluculuğun en güçlü yanıdır: aylar sürecek bir dava yerine haftalar içinde icra edilebilir bir sonuç doğar.
Anlaşma sağlanamazsa düzenlenen son tutanakla süreç sona erer ve dava yolu açılır. Arabuluculuk görüşmelerinde ileri sürülen görüşler ve teklifler, sonraki davada delil olarak kullanılamaz.
Arabuluculukta avukatla temsil
Taraflar arabuluculuk görüşmelerine avukatlarıyla katılabilir. Anlaşma belgesi ilam niteliği taşıdığı için içeriğinin hukuken eksiksiz düzenlenmesi önemlidir; ödeme takvimi, faiz, temerrüt sonuçları ve karşılıklı ibra ifadeleri sonradan değiştirilemez.
Büromuzun çalışma biçimi
Av. Muammer Sever, Adalet Bakanlığı arabuluculuk siciline kayıtlı arabulucudur. Fethiye ve çevresinde iş, ticari, tüketici ve kira uyuşmazlıklarında arabuluculuk sürecinin yürütülmesi ile taraf vekilliği hizmeti veriyoruz. Bu sayfadaki genel bilgi hukuki danışmanlık yerine geçmez.