Nafakada sabit bir tarife ya da otomatik hesaplama yöntemi yoktur. Hâkim, kanunda belirtilen ölçütleri somut olayın koşullarıyla birlikte değerlendirerek takdir yetkisini kullanır.
Nafaka türleri
Tedbir nafakası (TMK 169)
Dava süresince ödenir. Eşin ve velayeti geçici olarak kendisinde bulunan çocukların geçimi içindir. Hâkim talep olmasa dahi resen karar verebilir. Dava tarihinden itibaren hüküm doğurur.
Yoksulluk nafakası (TMK 175)
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe bağlanır. Şartları: talep edilmiş olması, boşanmada kusurunun daha ağır olmaması ve boşanma sonucu yoksulluğa düşecek olması. Süresiz olarak hükmedilebilir; ancak nafaka alanın yeniden evlenmesi, birlikte yaşaması veya yoksulluğunun ortadan kalkması hâlinde kaldırılması istenebilir.
İştirak nafakası (TMK 182)
Velayeti almayan ebeveynin çocuğun bakım, eğitim ve sağlık giderlerine katkısıdır. Kusur aranmaz; velayeti almayan eş kusursuz olsa dahi öder. Çocuk ergin olana kadar sürer, eğitimi devam ediyorsa eğitim sonuna kadar uzayabilir.
Yardım nafakası (TMK 364)
Altsoy, üstsoy ve kardeşler arasında, yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek kişilere ödenir. Boşanmadan bağımsızdır.
Hâkim neye göre karar verir?
- Yükümlünün geliri, malvarlığı ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler
- Nafaka alacaklısının ihtiyaçları ve varsa geliri
- Çocuğun yaşı, eğitim durumu, özel bakım ihtiyacı
- Tarafların evlilik süresince sürdürdüğü yaşam standardı
- Hakkaniyet
Yükümlünün geliri belgelenemiyorsa mahkeme; SGK kayıtlarını, banka hareketlerini, araç ve tapu kayıtlarını, meslek odası kayıtlarını ve yaşam tarzına ilişkin delilleri değerlendirir. Kayıt dışı çalışma iddiası tanıkla da ispatlanabilir.
Nafaka artışı
Kararda artış oranı belirtilmişse (uygulamada genellikle TÜFE) her yıl kendiliğinden uygulanır ve yeni dava gerekmez. Artış oranı yazılmamışsa nafaka enflasyon karşısında erir; bu durumda nafakanın artırılması davası açmak gerekir.
Nafakanın azaltılması veya kaldırılması
Yükümlünün gelirinin önemli ölçüde azalması, işsiz kalması, sağlık sorunları ya da yeni bakmakla yükümlü olduğu kişilerin ortaya çıkması hâlinde azaltma istenebilir. Yoksulluk nafakası bakımından alacaklının evlenmesi, fiilen evliymiş gibi yaşaması veya haysiyetsiz hayat sürmesi kaldırma sebebidir.
Nafaka ödenmezse
Öncelikle icra takibi başlatılır; nafaka alacakları imtiyazlı alacaklardandır ve maaş haczinde diğer alacaklardan önce gelir, maaşın dörtte üçünden fazlası da haczedilebilir. Ödememe devam ederse İcra ve İflas Kanunu uyarınca icra ceza mahkemesinde şikâyet yoluyla tazyik hapsi istenebilir. Bu, ödeme yapıldığında sona eren bir zorlama hapsidir.
Büromuzun çalışma biçimi
Fethiye’deki büromuzda nafaka tespiti, artırım–azaltım davaları ve nafaka alacaklarının icra yoluyla tahsili konularında hukuki destek veriyoruz. Bu sayfadaki genel bilgi hukuki danışmanlık yerine geçmez.